Organy i służby właściwe w
sprawach nadzoru i kontroli
w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
Zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe
wykonywanie działalności, związanej z narażeniem na
promieniowanie jonizujące podlega nadzorowi i kontroli organów państwowych
w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, w tym w
szczególności obowiązkowi uzyskania zezwolenia, poza przypadkami,
kiedy działalność taka może być wykonywana na podstawie
zgłoszenia albo nawet nie podlega obowiązkowi zgłoszenia
(kryteria określone są w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6
sierpnia 2002 r. w sprawie przypadków,
w których działalność związana z narażeniem na
promieniowanie jonizujące nie podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia
albo zgłoszenia (Dz. U. Nr 137, poz. 1153).
Ustawa
określa następujące działalności związane z narażeniem
na promieniowanie jonizujące,
wymagające zezwolenia albo zgłoszenia (z zastrzeżeniem jak wyżej):
Ř
wytwarzanie, przetwarzanie, przerób,
przechowywanie, składowanie, transport lub stosowanie materiałów jądrowych,
źródeł i odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego
i obrót nimi,
Ř
budowa, rozruch, próbna i stała eksploatacja
oraz likwidacja obiektów jądrowych,
Ř
budowa, eksploatacja, zamknięcie i likwidacja
składowisk odpadów promieniotwórczych i składowisk wypalonego paliwa
jądrowego oraz budowa i eksploatacja przechowalników wypalonego paliwa jądrowego,
Ř
produkowanie, instalowanie, stosowanie i obsługa
urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze oraz
obrót tymi urządzeniami,
Ř
produkowanie, nabywanie, uruchamianie i stosowanie
urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące,
Ř
uruchamianie laboratoriów i pracowni, w których
mają być stosowane źródła promieniowania jonizującego,
w tym pracowni rentgenowskich,
Ř
zamierzone dodawanie substancji promieniotwórczych
w procesie produkcyjnym wyrobów powszechnego użytku i artykułów
medycznych oraz obrót tymi wyrobami i artykułami,
Ř
zamierzone podawanie substancji promieniotwórczych
ludziom i zwierzętom w celu medycznej lub weterynaryjnej diagnostyki,
leczenia lub badań naukowych.
Prezes
Państwowej Agencji Atomistyki wydaje zezwolenia i przyjmuje zgłoszenia
dotyczące wymienionych wyżej działalności - z wyjątkiem
zezwoleń na produkowanie, nabywanie, uruchamianie i stosowanie aparatów
rentgenowskich o energii promieniowania do 300 keV (kiloelektronowoltów) w
celach medycznych, które wydaje państwowy wojewódzki inspektor sanitarny,
a dla jednostek organizacyjnych podległych lub podporządkowanych
Ministrowi Obrony Narodowej lub nadzorowanych przez niego albo dla których jest
on organem założycielskim - wojskowy inspektor sanitarny.
Nadzór
i kontrola w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
radiologicznej nad działalnością powodującą lub mogącą
powodować narażenie ludzi i środowiska na promieniowanie jonizujące,
wykonywane są przez:
Ř
organy dozoru jądrowego - jeżeli organem
właściwym do wydania zezwolenia albo przyjęcia zgłoszenia
jest Prezes Agencji,
Ř
wojewódzkiego inspektora sanitarnego lub
wojskowego inspektora sanitarnego – w zakresie działalności, na
wykonywanie której organy te wydają zezwolenia.
Organami
dozoru jądrowego są:
Ř
Prezes Agencji jako naczelny organ dozoru jądrowego,
Ř
Główny Inspektor Dozoru Jądrowego jako
organ wyższego stopnia w stosunku do inspektorów dozoru jądrowego,
Ř
inspektorzy dozoru jądrowego.
Do
zadań organów dozoru jądrowego należy w szczególności:
Ř
wydawanie zezwoleń i innych decyzji w sprawach związanych z bezpieczeństwem jądrowym
i ochroną radiologiczną, na zasadach i w trybie określonych w
ustawie,
Ř
przeprowadzanie kontroli w obiektach jądrowych
oraz w jednostkach organizacyjnych posiadających materiały jądrowe,
źródła promieniowania jonizującego, odpady promieniotwórcze i
wypalone paliwo jądrowe,
Ř
wydawanie poleceń doraźnych w razie
stwierdzenia podczas kontroli zagrożenia bezpieczeństwa jądrowego
i ochrony radiologicznej,
Ř
zatwierdzanie
programów szkoleń, opracowanych przez kierowników jednostek
organizacyjnych działających na podstawie zezwolenia (z wyłączeniem
programów szkoleń opracowywanych przez kierowników jednostek
organizacyjnych stosujących aparaty rentgenowskie o energii promieniowania
do 300 keV w celach medycznych).
Organy dozoru jądrowego w związku z prowadzoną
kontrolą mają prawo:
Ř
wstępu o każdej porze do środków
transportu i na teren jednostek organizacyjnych, w których są wytwarzane,
stosowane, przechowywane, składowane lub transportowane materiały jądrowe,
źródła promieniowania jonizującego, odpady promieniotwórcze lub
wypalone paliwo jądrowe,
Ř
wglądu do dokumentów dotyczących
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w kontrolowanej
jednostce organizacyjnej,
Ř
sprawdzać, czy działalność określona
w art. 4 ust. 1 jest wykonywana zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa
jądrowego i ochrony radiologicznej oraz z wymaganiami i warunkami określonymi
w zezwoleniach,
Ř
przeprowadzić, w zależności od
potrzeb, niezależne pomiary techniczne i dozymetryczne,
Ř
żądać pisemnych lub ustnych
informacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy.
Liczba odsłon: