www.bip.gov.pl

 

HomeUpMapa serwisuSzukaj

 

www.bip.gov.pl

Informacje o stanie bezpieczeństwa jądrowego
i ochrony radiologicznej obiektów jądrowych
Wstęp

Zgodnie z zapisem Art. 35a ust. 5. Prezes Agencji udostępnia, na zasadach określanych w przepisach o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko:

  1. Informacje o stanie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej obiektów jądrowych, ich wpływie na zdrowie i środowisko naturalne,
  2. Informacje o wielkości i składzie izotopowym uwolnień substancji promieniotwórczych z obiektów jądrowych do środowiska,
  3. Informacje o zdarzeniach w obiekcie jądrowym powodujących powstanie zagrożenia,
  4. Informacje o wydanych zezwoleniach dotyczących, obiektów jądrowych,
  5. Coroczne oceny stanu bezpieczeństwa nadzorowanych obiektów jądrowych.

Zgodnie z zapisem Art. 3 pkt 17 Prawa atomowego:

Obiekt jądrowy – elektrownia jądrowa, reaktor badawczy, zakład wzbogacania izotopowego, zakład wytwarzania paliwa jądrowego, zakład przerobu wypalonego paliwa, przechowalnik wypalonego paliwa jądrowego, a także bezpośrednio związany z którymkolwiek z tych obiektów i znajdujący się na jego terenie obiekt służący do przechowywania odpadów promieniotwórczych.

Obiektami jądrowymi w Polsce, w myśl Prawa atomowego, są:

  1. reaktor MARIA wraz z basenem technologicznym, w którym przechowywane jest wypalone paliwo jądrowe z eksploatacji tego reaktora,
  2. reaktor EWA (pierwszy reaktor jądrowy w Polsce, eksploatowany w latach 1958-1995, a następnie poddany procedurze likwidacji),
  3. przechowalniki wypalonego paliwa.

Wszystkie te obiekty zlokalizowane są w Świerku w dwóch odrębnych jednostkach organizacyjnych: reaktor MARIA – w Instytucie Energii Atomowej POLATOM (IEA POLATOM), a likwidowany reaktor EWA oraz przechowalniki wypalonego paliwa (obiekty nr 19 i 19A) – w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP), któremu podlega również Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych (KSOP) w Różanie. Dyrektorzy tych jednostek, zgodnie z ustawą Prawo atomowe, odpowiadają za bezpieczeństwo eksploatacji i ochronę fizyczną tych obiektów i materiałów jądrowych.

↑ Powrót na górę
Stan bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej obiektów jądrowych, ich wpływ na zdrowie i środowisko naturalne.
a) Reaktor MARIA

W 2010r. reaktor przepracował 3803 godziny na mocy od 30 kW do 23 MW. Harmonogram pracy reaktora dostosowany był do zapotrzebowania na napromieniowanie płytek uranowych, do produkcji molibdenu Mo-99, dla firmy Covidien oraz zapotrzebowania Ośrodka Radioizotopów POLATOM na napromieniowanie dwutlenku telluru, chlorku potasu, siarki, lutetu, samaru, itd. W czasie pracy reaktora nie odnotowano istotnych uwolnień substancji radioaktywnych do środowiska. Zagrożenie radiologiczne personelu jest bardzo małe (poniżej 3,5 mSv na rok) ze względu na dobrą jakość eksploatowanego paliwa jądrowego.

Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna zapewniona jest poprzez:

Zastosowanie zachowawczych marginesów bezpieczeństwa, technicznych środków bezpieczeństwa oraz barier zapobiegających uwalnianiu radionuklidów do otoczenia,
Prowadzenie systematycznych kontroli i ewentualnych remontów elementów bezpieczeństwa,
Wbudowane cechy bezpieczeństwa reaktora (m.in. ujemne współczynniki reaktywności temperatury paliwa, moderatora oraz próżni),
Stosowanie pasywnych i aktywnych układów bezpieczeństwa,
Stosowania zasad redundancji, różnorodności i niezależności w układach bezpieczeństwa oraz zasady bezpiecznego defektu (fail-safe),
Prowadzenie pomiarów emisji substancji promieniotwórczych do atmosfery oraz do środowiska wodnego,
Prowadzenie pomiarów poziomu promieniowania na terenie i w otoczeniu Ośrodka Świerk,
Prowadzenie pomiarów dawek indywidualnych oraz skażeń wewnętrznych pracowników.

Zgodnie z aktualnymi ocenami stanu ochrony radiologicznej zawartości substancji promieniotwórczych w otoczeniu Ośrodka Świerk i Reaktora MARIA nie odbiegają od poziomów tła rejestrowanych w punktach odniesienia i nie stwierdza się negatywnego wpływu reaktora MARIA na otaczające środowisko.

b) Reaktor EWA

Rozpoczęty w 1997 r. proces likwidacji (ang. decommissioning) tego reaktora osiągnął w 2002 r. stan określany mianem zakończenia fazy drugiej. Oznacza to, że dokonano usunięcia z reaktora paliwa jądrowego i wszystkich substancji promieniotwórczych, których poziom aktywności mógł mieć znaczenie z punktu widzenia ochrony radiologicznej. Budynek reaktora został wyremontowany, a pomieszczenia przystosowano na potrzeby Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych.

c) Przechowalniki wypalonego paliwa (obiekty nr 19 i 19A)

Przechowalnik nr 19 służy do przechowywania zakapsułowanego niskowzbogaconego wypalonego paliwa typu EK-10 (LEU), pochodzącego z pierwszego okresu eksploatacji reaktora EWA w latach 1958-1967. Obiekt ten jest wykorzystywany również jako miejsce przechowywania niektórych stałych odpadów promieniotwórczych pochodzących z likwidacji reaktora EWA i z eksploatacji reaktora MARIA oraz zużytych źródeł promieniowania γ o dużej aktywności.

Przechowalnik nr 19A służył do przechowywania wysokowzbogaconego (HEU) paliwa typu WWR-SM i WWR-M2, pochodzącego z eksploatacji reaktora EWA w latach 1967-1995, a także do przechowywania zakapsułowanego paliwa typu MR, pochodzącego z eksploatacji reaktora MARIA.

Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna zapewniona jest poprzez:

Kontrolowanie istotnych parametrów chemicznych i radiologicznych oraz poziomu wody w zbiornikach w obiektach 19 oraz 19A,
Prowadzenie kontroli wizualnych stanu zbiorników przechowawczych pod kątem uszkodzeń mechanicznych i korozji w obszarach dostępnych do obserwacji,
Prowadzenie systematycznego monitoringu radiologicznego w obszarach przechowalników, obejmujących cotygodniowe kontrole obiektów, które dotyczą pomiarów mocy równoważnia dawki promieniowania gamma, pomiarów skażeń powierzchni pomieszczeń technologicznych metodą wymazów,
Kontrolowanie uwolnień promieniotwórczych izotopów do atmosfery,
Kontrolowanie narażenia zewnętrznego od promieniowania jonizującego pracowników obsługi.

W czasie eksploatacji przechowalników wypalonego paliwa następuje uwalnianie do atmosfery niewielkiej ilości gazów i aerozoli promieniotwórczych. Podane wartości uwolnień najważniejszych izotopów promieniotwórczych w tabeli nr 2 szacowane są na podstawie pomiarów stężeń izotopów w wodzie oraz szybkości odparowania wody ze zbiorników. Efektywny równoważnik dawki obciążającej dla niemowląt i osób dorosłych zamieszkałych w sąsiednich gospodarstwach, Wólce Mlądzkiej oraz Świerku oszacowany na podstawie uwolnień izotopów jest niższy niż 1 x 10 -5 µSv rocznie. Narażenie ludności odniesione do wartości granicznej dawki rocznej (1,0 [mSv]) jest całkowicie pomijalne.

↑ Powrót na górę
Wielkości i skład izotopowy uwolnień substancji promieniotwórczych z obiektów jądrowych do środowiska
Reaktor MARIA

Ustalone przez Prezesa PAA limity uwolnień (LU) substancji promieniotwórczych dla obiektu reaktora MARIA, wynikające z Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego zapewniają, że narażenie grupy krytycznej, zamieszkałej w otoczeniu Ośrodka Świerk, nie przekracza równoważnika dawki 0.2 mSv w ciągu 12 miesięcy.

W warunkach normalnej pracy reaktora podstawowe zagrożenie w jego otoczeniu pochodzi od emisji argonu ( 41 Ar) oraz izotopów jodu. Wynika to z wielkości emisji (argon) oraz najniższej wartości limitu ( 131 I).

Tabela 1
  Izotopy Aktywność 2010 Limit (LU) 2011
I kw II kw III kw IV kw Suma: I kw
Gazy szlachetne Argon ( 41 Ar),
Ksenon (Xe),
Krypton (Kr)
Bq/a 3.7x10 12 3.8x10 12 4.3x10 12 4.2x10 12 1.6x10 13 3.60x10 17 4.9x10 12
Bq/h         6.0x10 9 -  
Jody promieniotwórcze Jod: 131 I, 132 I,
133 I, 134 I, 135 I
Bq/a 2.3x10 6 5.0x10 6 6.2x10 6 3.5x10 6 1.7x10 7 5.97x10 13 4.1x10 6
Bq/w         1.3x10 6 -  
Jod ( 131 I) Bq/a 5.9x10 5 1.7x10 6 9.0x10 5 6.1x10 5 3.8x10 6 3.50x10 11 4.8x10 5
Bq/w         7.3x10 5 -  
Aerozole i izotopy
krótkożyciowe
Rubid ( 88 Rb),
Cez ( 138 Cs)
Bq/a 2.0x10 8 1.2x10 8 1.6x10 8 2.9x10 8 7.7x10 8 - 3.5x10 8
Bq/w         8.2x10 7 -  
b) Reaktor EWA

Ze względu na usunięcie paliwa jądrowego z rdzenia reaktora oraz wszystkich substancji promieniotwórczych reaktor EWA nie potrzebuje ustalania limitów uwolnień.

c) Przechowalniki wypalonego paliwa (obiekty nr 19 i 19A)
Tabela 2
  Izotopy Aktywność 2010 Limit (LU)
Gaz plus para wodna Tryt HTO
( 3 H)
Bq/m 3 0.46 250
Bq/a 2.01x10 7 -
Aerozole Cez
( 137 Cs)
Bq/m 3 1.06x10 -3 8x10 4
Bq/a 4.64x10 4 -
Stront
( 90 Sr)
Bq/m 3 3.15x10 -5 4.2x10 3
Bq/a 1.38x10 3 -
Gaz szlachetny Krypton
( 85 Kr)
Bq/m 3 1.5x10 3 5x10 5
Bq/a 6.57x10 10 -
↑ Powrót na górę
Informacje o zdarzeniach w obiekcie jądrowym powodujących powstanie zagrożenia
a) Reaktor MARIA
Tabela 3
Kwartał I II III IV Razem
Liczba cykli pracy 7 7 9 8 31
Czas pracy na mocy nominalnej [h] 999 801 1009 994 3803
Moc reaktora [MWt] 22 22 22 23 -
Liczba elementów paliwowych w rdzeniu 22-23 22 22 22 -
Wyłączenia nieplanowane 2 1 3 1 7
Przyczyny błąd aparatury 0 0 0 0 0
nieszczelność układu chłodzenia 2 1 2 1 6
błąd operatora/obsługi 0 0 1 0 1
Konsekwencje powtórny rozruch 2 0 0 0 2
przerwa/skrócenie cyklu pracy 0 1 3 1 5
Stwierdzone niesprawności i nieprawidłowości 1 0 3 2 6
Przeprowadzone prace naprawcze i konserwacyjne 8 8 4 15 35
Przeprowadzone próby, kontrole i przeglądy 23 30 18 23 94

W porównaniu z poprzednim rokiem zmalała ogólna liczba nieplanowanych wyłączeń (z 9 w 2009 r. do 7 w 2010 r.), ale należy zauważyć, że nie było wyłączeń spowodowanych błędami aparatury (6 wyłączeń w 2009 r.). Natomiast znacznie wzrosła liczba wyłączeń spowodowanych nieszczelnością układu chłodzenia kanałów paliwowych (z 2 w 2009 r. do 6 w 20010 r.), co wynikało z prototypowej konstrukcji kanału do naświetlania płytek uranowych służących do produkcji molibdenu-99. Liczba przeprowadzonych prób, kontroli i przeglądów utrzymywała się na poziomie z poprzedniego roku.

b) Reaktor EWA

W roku 2010 nie stwierdzono zdarzeń w reaktorze EWA powodujących powstanie zagrożenia.

c) Przechowalniki wypalonego paliwa (obiekty nr 19 i 19A)

W roku 2010 nie stwierdzono zdarzeń w przechowalnikach paliwa powodujących powstanie zagrożenia.

↑ Powrót na górę
Coroczne oceny stanu bezpieczeństwa nadzorowanych obiektów jądrowych
a) Reaktor MARIA

Maksymalne, zarejestrowane wartości aktywności substancji promieniotwórczych uwolnionych do otoczenia nie przekraczają rocznych, roboczych limitów uwolnień określonych dla reaktora MARIA. W przypadku gazów szlachetnych efektywny równoważnik dawki w odległości 1 km od Ośrodka Świerk nie przekracza 0.5% dawki granicznej, natomiast w przypadku izotopów jodu – 0.3% dawki granicznej. Zgodnie z aktualnymi ocenami stanu ochrony radiologicznej zawartości substancji promieniotwórczych w otoczeniu Ośrodka Świerk nie odbiegają od poziomów rejestrowanych w punktach odniesienia i nie stwierdza się negatywnego wpływu reaktora MARIA na otaczające środowisko. Poprzez szereg zabezpieczeń i regularne kontrole tych układów zapewniona jest bezpieczna praca reaktora MARIA.

b) i c) Reaktor EWA oraz przechowalniki wypalonego paliwa

Stan zbiorników w przechowalnikach nie budzi zastrzeżeń. Przy wykorzystaniu monitoringu radiologicznego w obszarach przechowalników wypalonego paliwa nie stwierdzono żadnych anomalii ani przekroczeń dozwolonych limitów uwolnień. Narażenie spowodowane emisją promieniotwórczych izotopów z przechowalników wypalonego paliwa jest pomijalnie niskie. W roku 2010 uwolnienia do atmosfery izotopów 137 Cs oraz 90 Sr były mniejsze niż 0,0001% wartości przyznanego limitu uwolnień, a uwolnienia trytu oraz 85 Kr były mniejsze niż 0,5% wartości przyznanego limitu uwolnień.

↑ Powrót na górę

 

Dziennik Urzędowy PAA, rok 2010 (Nr 1)  rok 2010 (Nr 2) skorowidz_2010
[Informacje techniczne]    [Organizacja PAA]    [Funkcjonowanie PAA]
Elektroniczna skrzynka podawcza PAA