System bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej (bjior), nazwany w ustawie Prawo atomowe dozorem jądrowym, to całość przedsięwzięć prawnych, organizacyjnych i technicznych, zapewniających taki stan bezpieczeństwa jądrowego i radiacyjnego (z uwagi na eksploatację w kraju i za jego granicami obiektów jądrowych oraz prowadzenie innej działalności z wykorzystaniem źródeł promieniowania jonizującego), który może być uznany przez specjalistów, pracowników narażonych zawodowo na promieniowanie jonizujące i polskie społeczeństwo za zadowalający.
System, budowany w Polsce od wczesnych lat 50. ubiegłego wieku, przeszedł w latach 80. (w związku z planami budowy w Polsce elektrowni jądrowych), a następnie w latach 90. (w związku z przemianami polityczno-gospodarczymi, w tym w organizacji nauki w Polsce) gruntowne przeobrażenia, również związane z przystąpieniem Polski do szeregu konwencji międzynarodowych. Ostatnie zmiany wiązały się z członkostwem Polski w Unii Europejskiej.

System ten funkcjonuje na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 2000 roku Prawo atomowe oraz aktów prawnych niższego rzędu, jak również rozporządzeń UE oraz traktatów i konwencji międzynarodowych, których Polska jest stroną.

Podstawowymi elementami systemu są:

• nadzór nad wszelkimi działalnościami z wykorzystaniem materiałów jądrowych i źródeł promieniowania jonizującego, realizowany przez: udzielanie zezwoleń na wykonywanie tych działalności lub ich rejestrację, kontrolę sposobu prowadzenia działalności, kontrolę dawek otrzymywanych przez pracowników, nadzór nad szkoleniem pracowników i nadawanie im uprawnień, kontrolę obrotu materiałów promieniotwórczych, prowadzenie rejestru źródeł, rejestru ich użytkowników i centralnego rejestru dawek indywidualnych, a w przypadku działalności z wykorzystaniem materiałów jądrowych - także prowadzenie szczegółowej rachunkowości tych materiałów, ich szczególną ochronę fizyczną oraz kontrolę stosowanych technologii,

• rozpoznawanie sytuacji radiacyjnej kraju , w tym przez koordynowanie (wraz ze standaryzacją) pracy sieci stałych terenowych stacji i placówek mierzących poziom mocy dawki promieniowania i skażenie promieniotwórcze elementów środowiska oraz pasz i produktów żywnościowych, również w przypadku zdarzeń radiacyjnych,

• utrzymywanie służby przygotowanej do rozpoznania sytuacji radiacyjnej i reagowania w wypadku zaistnienia zdarzeń radiacyjnych,

• współpraca z organami bezpieczeństwa państwa (MSWiA i MON) oraz z Głównym Inspektorem Sanitarnym i innymi służbami, w celu rozpoznania sytuacji radiacyjnej kraju i występujących zagrożeń oraz współdziałania w razie zaistnienia zdarzeń radiacyjnych,

• współpraca zagraniczna w celu wypełnienia zobowiązań Polski wynikających z traktatów, konwencji oraz umów międzynarodowych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej (bjior) (traktat o nieproliferacji broni jądrowych i wynikające z niego umowy międzynarodowe, traktat Euratom, traktat o całkowitym zakazie prób jądrowych, konwencja o wczesnym powiadamianiu o awariach jądrowych, konwencja o wzajemnej pomocy w razie awarii jądrowych, konwencja bezpieczeństwa jądrowego, konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych, konwencja wspólna o bezpiecznym postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi i z wypalonym paliwem jądrowym, umowy bilateralne o wzajemnej pomocy w razie awarii jądrowych i o współpracy w zakresie bjior z krajami sąsiadującymi z Polską itp.), jak również w celu rozpoznania stanu instalacji jądrowych, gospodarki źródłami i odpadami promieniotwórczymi oraz systemów bjior poza granicami Polski.